افزونه‌ی "بعد بخوانید"

به نسبت خیلی‌ها مدت چندانی نیست که اینترنت‌گردی با مرورگر فایرفاکس را تجربه می‌کنم اما همین زمان هم آنقدر بوده که من را به یکی از علاقه‌مدان پر و پا قرص این مرورگر تبدیل کند، تا جایی که حالا وب‌گردی بدون فایرفاکس برایم یک‌جور شکنجه است.

اما برای همه‌ی آن‌هایی که با فایرفاکس یا کروم کار می‌کنند به غیر از همه‌ی مزایای برتر این مرورگرها، احتمالا جذاب‌ترین ویژگی‌شان امکان استفاده از افزونه‌هایی است که توانایی آن‌ها را افزایش داده و تخصص‌های ویژه‌ای را به قابلیت‌ این مرورگرها اضافه می‌کند. توانای‌هایی که گاهی دامنه‌ی آن‌ها به کاربردهای کاملا خاص برای فعالیت‌ها یا شغل‌های مشخص هم می‌رسد، مثل افزونه‌هایی که به کمک کارهای تحقیقی محققان می‌خورند، یا افزونه‌هایی برای روزنامه‌نگاران یا برنامه نویسان صفحات وب.
به عنوان یک کاربر فایرفاکس یا کروم شما احساس می‌کنید می‌تواند ایده‌ها و آرزوهای بیشتری در اینترنت داشته باشید. یکی از این ایده‌ها برای من به این مسئله بر می‌گشت که چطور بتوانم صفحات زیادی را که در حین انجام کار در اینترنت باز می‌کردم مدیریت کنم، این صفحات معمولا خیلی وقت‌ها آنقدر مهم نبودند که بخواهم آن‌ها را بوک‌مارک کنم، چون مثلا به صفحات داخلی سایتی مربوط می‌شدند که شاید بعدا کم‌تر سر و کارم به آن‌ها بر می‌گشت، و از طرفی نمی‌توانستم فوری این صفحات را ببندم چون آن مطلب بخصوص را نیاز داشتم. در این‌جور موارد بالاخره راه حل‌هایی وجود داشت که از حوصله توضیح خارج است، و البته بیشترشان هم وقت‌گیر و خسته کننده بودند.
اما مدتی است که با کمک افزونه Read it later یا "بعد بخوانید" تا حد زیادی این مشکل برای من بر طرف شده، در واقع با "بعد بخوانید" شما به جنگ Overload اطلاعات می‌روید.
این افزونه یک آیکون در گوشه نوار ابزار مرورگر فایرفاکس یا کروم در اختیار شما می‌گذارد که با اشاره کردن به آن، صفحه مورد نظر در فهرست جداگانه‌ای قرار می‌گیرد و شما بعد و سر فرصت می‌توانید به آن رجوع کنید.
اگر کاربر گوگل ریدر هستید همین قابلیت را در ریدر هم خواهید داشت.
این افزونه این امکان را به کاربر می‌دهد که صفحات را به ترتیب جدید به قدیم یا برعکس آن و همچنین بر اساس تیتر مطلب یا سایت فهرست کند.
علاوه بر این در کنار تیتر هر مطلب شما سه گزینه خواهید داشت:
Text view که این امکان را می‌دهد تا صفحات مورد نظرتان را بدون عکس و هر گونه حاشیه‌ای داشته باشید، تقریبا شبیه صفحاتی که با گزینه پرینت در بعضی سایت‌ها مشاهده می‌کنید، اما امتیاز این گزینه در این است که وقتی گزینه پرینت هم در دسترس نیست همان کار را به خوبی انجام می‌دهد ( متاسفانه این گزینه در مورد سایت‌های فارسی عملکرد درستی ندارد).
گزینه Edit که امکان تغییر در تیتر، تگ گذاری و برچسب زدن را برای ایتم‌ها در دسترس قرار می‌دهد.
و گزینه Mark as read که هر وقت دیگر کاری با ایتمی نداشته باشید می‌توانید با این گزینه آن را حذف کنید.
این افزونه امکان استفاده از ایتم‌ها را در حالت Offline نیز فراهم می‌کند، همچنین با کمک امکان Sync و باز کردن یک اکانت شما می‌توانید ایتم‌های خودتان را بر روی کامپیوتر‌های دیگر هم در دسترس داشته باشید.
درRead it later امکانات بیشتری هم هست که اگر کاربر آن شدید خودتان کشفش خواهید کرد، چون من قصد ندارم این نوشته را خیلی طولانی کنم.
Read it later را از این‌جا نصب کنید.

کتاب‌خوانی الکترونیکی

آیا همان‌طور که خیلی از تکنولوژی‌ها یا اشیائی که می‌شناختیم در این سال‌ها کم کم ناپدید شدند و به خاطره‌ها پیوستند، کتاب‌ها هم به همین سرنوشت دچار خواهند شد و دیر یا زود جای خودشان را به کتاب‌خوان‌های الکترونیکی خواهند داد؟ شاید برای خیلی‌ها تکنولوژی‌های جدید همیشه جذاب و اغواگر باشند و راحت‌تر با آن کنار بیایند، از طرفی آدم‌هایی را هم می‌شناسم که دچار یک‌جور تکنوفوبیا یا همان تکنولوژی هراسی هستند، اما برای علاقه‌مندان به کتاب و کتاب‌خوانی موضوع از چه قرار است آیا آن‌ها حاضرند حس خوب در دست گرفتن یک کتاب، بوی کاغذ و ورق‌هایی که دوست داشتند موقع خواندن آن زیر انگشهایشان لمس‌ کنند را با این کتاب‌خوان‌های دیجیتالی عوض کنند، یا اصلا همین عادت وقت‌گذرانی در کتاب‌فروشی‌ها را کنار بگذارند و کتاب‌های مورد علاقه‌شان را در فروشگاه‌های اینترنتی پیدا کنند و بخرند؟

باید باور کنیم در دنیای امروز که جهان به سرعت تغییر می‌کند و دیجیتالیسم سکانش را به دست گرفته، عصر همه چیز به همان سرعتی به پایان می‌رسد که خاطره‌های ما شروع می‌شوند، تازه شاید بشود کتاب را یک موجود خوشبخت به حساب آورد که در این سال‌ها که دیر آمده‌های نو، مثل نوارهای کاست یا ویدیو خیلی زودتر میدان را واگذار کردند، این پدیده عصر گوتنبرگ همچنان برای ماندن می‌جنگد و بعید هم هست که به این زودی‌ها عشاقش دست از سرش بردارند.
اما اگر می‌خواهیم غافگیر نشویم، نمی‌شود به کمی دورتر فکر نکرد، پس شاید بد نباشد نگاهی بیاندازیم به فهرستی از مزایای کتاب‌های دیجتیال بر انواع کاغذی‌شان، همان مزایایی که برخی را بر آن داشته که از پایان عصر کتاب‌های چاپی دم بزنند:

• کتاب‌خوان‌های الکترونیکی کیفیت کتاب‌خوانی را بالا می‌برند بخاطر این‌که خوانندگان قادر خواهند بود مثلا اندازه و نوع فونت حروف را خودشان انتخاب کنند کاری که در شکل کتاب‌های فعلی امکان‌پذیر نیست.
• حمل و نقل ساده‌تر کتاب که می‌تواند باعث شود شما به عنوان یک علاقه‌مند به کتاب‌خوانی احساس خیلی بهتری در سفر و جابه‌جایی‌ها داشته باشید. به کمک کتاب‌خوان‌های الکترونیکی می‌توانید چندین کتاب را بدون این‌که جا یا وزن بیشتری اشغال کنند همراه خودتان به این‌ طرف و آن‌ طرف ببرید.
• هر کجا که باشید و فقط با دسترسی داشتن به اینترنت امکان خرید کتاب مورد علاقه‌تان را در هر ساعت از شبانه روز و هر مکانی دارید و لازم نیست حتما به کتاب‌فروشی رجوع کنید.
• کتاب‌های الکترونیکی ارزان‌تر از کتاب‌های کاغذی هستند، پس پول بیشتری را صرفه‌جویی می‌کنید.
• برای کتاب‌های الکترونیکی نیازی به کتابخانه در خانه‌تان ندارید و به این ترتیب جای بیشتری خواهید داشت و موقع اسباب‌کشی هم دردسر کمتری.
• کتاب‌های الکترونیکی این قابلیت را دارند که به راحتی با انواع مختلف دستگاه‌های دیجیتال هماهنگ شوند، به شرطی که شما ترجیح دهید می‌توانید آن‌ها را در موبایل، لپ‌تاپ یا کامپیوتر خانگی هم بخوانید.کتاب را می‌شود در همین شکل کتاب بودنش یک موجود زنده به حساب آورد، وقتی بوی باران تمام نشدنی ازلابه لای سطرهای صد سال تنهایی مارکز بیرون می‌زند یا سرمای سخت روسیه را در کنارت حس می‌کنی با ابله داستایوفسکی یا آناکارنینای تولستوی توی دستت. نمی‌دانم کتاب‌های دیجیتال همین حس‌ها را به ما خواهند داد یا نه، اما آمار فروش سایت آمازون که بزرگترین کتاب فروشی آن‌لاین دنیا به حساب می‌آید به ما می‌گوید که این روزها در مقابل هر 100 کتاب گالینگور 143 کتاب دیجیتال می‌فروشد و این یعنی این‌که دنیای کتاب و کتاب‌خوانی احتمالا بیشتر از هر وقت دیگری در حال تغییر است.

 

قدرت ذهن برتر از رسانه‌ها

این‌که رسانه‌ها بر شخصیت افراد یا بر اجتماع چه تائیری می‌گذارند یکی از پرسش‌هایی است که برای سال‌ها ذهن خیلی‌ها را به خودش مشغول کرده و جواب‌های مختلفی هم به آن داده شده، یکی از آخرین مطالب جالبی که در این‌باره خواندم این مقاله‌ی استیون پینکر پرفسور روانشناسی دانشگاه هاروارد در نیویورک تایمز بود.
پینکر در این مقاله سعی می‌کند به این پرسش اصلی جواب بدهد که آیا رسانه‌های جدید آن‌گونه که منتقدان ادعا می‌کنند تهدیدی برای قدرت ذهن و هوش انسان‌ها هستند یا نه؟
او ابتدا به بعضی موارد که منتقدان به آن توجه کرده‌اند اشاره می‌کند مثل این‌که استفاده از موتورهای جستجوی اینترنتی باعث تشویق ما به پرش از روی اطلاعات می‌شود به جای این‌که ما تمرکزمان را به عمق دانش معطوف کنیم، یا اینکه استفاده از توئیتر توجه ما را کاملا محدود می‌کند.
او می‌گوید که معمولا این‌گونه حرف‌ها در آزمون و در واقعیت چندان پایه و اساسی ندارند و برای اثبات حرف خود به مورد کتاب‌های کمیک دهه‌ی پنجاه در آمریکا اشاره می‌کند که متهم بودند باعث افزایش جرم و بزهکاری در میان جوانان می‌شوند اما بعد مشخص شد مسئله کاملا برعکس بوده و در آن دوره میزان جنایت کاهش هم داشته است. مورد دیگری که او مثال می‌زند به نقش بازی‌های کامپیوتری در دهه‌ی نود بر می‌گردد که همزمان بوده‌اند با کاهش قابل توجه میزان جرم در آمریکا.
در ادامه او می‌گوید که تقریبا کمتر دانشمندی است که این روزها از این تکنولوژی‌های نوین استفاده نکند و این در حالی است که آن‌ها نیازمند کار فکری زیادی هستند، بنابراین اگر وسایل الکترونیکی جدید برای هوش ضرر داشتند ما باید شاهد کاهش کیفیت علم می‌بودیم در حالی که نه تنها این‌طور نیست بلکه حتی شاهد هستیم که رشته‌هایی که زندگی کاملا ذهنی داشتند مثل فلسفه، تاریخ یا نقد فرهنگی نیز به سمت و سوی استفاده از همین وسایل کشیده شده‌اند.
در بخش دیگری از این مقاله پینکر سعی می‌کند به رد این نظر برخی منتقدان بپردازد که به قول او از علم بر علیه خود علم استفاده می‌کنند. این گروه از منتقدان بر مسئله تجربه تکیه می‌کنند و معتقدند که تجربه‌ها باعث تغییر در بافت مغز می‌شوند، اما او می‌گوید که علم عصب‌شناسی این حرف را اثبات نمی‌کند.
به نظر او تاثیرات مخرب رسانه‌های الکترونیکی احتمالا خیلی کمتر از آن چیزی است که منتقدان اشاره می‌کنند، از نظر منتقدان مغز به گونه‌ای در نظر گرفته می‌شود که کیفیت هر آن‌‌چه را که بکار می‌گیرد از آن خودش می‌کند، مثل این حرف که "شخصیت شما به آن‌چه می‌خورید بستگی دارد" همان‌طوری که مردم قدیم باور داشتند که اگر شما حیوانات درنده را بخورید خوی آن‌ها را می‌گیرید. حالا این منتقدان هم حدس می‌زنند که توجه ما به نکات کلیدی به جای همه‌ی یک مطلب، یا استفاده‌ی ما از پست‌هاي توئیتری باعث می‌شوند که فکر ما مثلا توئیتری بشود.
با این‌وجود او می‌پذیرد که جریان ثابت اطلاعات می تواند باعث آشفتگی ذهنی یا اعتیاد هم بشود، بخصوص در بین افرادی که توجه کمتری به نظم دارند. اما معتقد است که این مسئله پدیده‌ی تازه‌ای نیست. او راه حل را در افزایش توانایی خود کنترلی بیان می‌کند، همان‌طوری که ما از این استراتژی در مهار دیگر اغواهای زندگی استفاده می‌کنیم. پس گاهی باید کامپیوتر را خاموش کرد سراغ ایمیل یا توئیتر نرفت یا به موبایل در موقع نهار یا شام جواب نداد.
او نتیجه‌گیری می‌کند که رسانه‌های جدید به هر حال گسترش پیدا کردند، درحالی که دانش نیز به‌طور انفجارآمیزی در حال افزایش است و البته گنجایش مغز انسان و همچنین زمان محدود هستند. اما خوشبختانه اینترنت و تکنولوژی اطلاعات کمک ما در جستجو، بازیافت و مدیریت هوشمندانه‌ی مجموعه‌های خروجی در مقیاس‌های متفاوت است. از توئیتر گرفته تا کتاب‌های الکترونیک و دانشنامه آن‌لاین، همه‌ی این‌ها ما را از کودن شدن دور می‌کنند. در واقع از نظر پینکر این تکنولوژی‌ها تنها چیزهایی هستند که ما را باهوش نگه می‌دارند.

 

خبر پیش از رویداد

معمولا رسانه‌های حرفه‌ای در مورد رویدادهای مهم منتظر اتفاق نمی‌مانند و از قبل برای حالت‌های مختلف آن آماده می‌شوند، یک نمونه‌اش همین عکس است، که صفحه‌ی شبکه خبری CBS News را نشان می‌دهد. صفحه‌ای که برای خبر قهرمانی هلند در جام جهانی پیش‌بینی شده بود، و البته هیچوقت هم سر جای خودش منتشر نشد تا برای همیشه به بایگانی برود.

رکود در صنعت مطبوعات

Paper Cuts یک وب‌سایت است که رکود در صنعت مطبوعات آمریکا را دنبال می‌کند. به‌طوری که در گزارش‌های آن‌ آمده است از سال 2008 تاکنون بیش از 166 روزنامه در آمریکا تعطیل شده‌ یا اینکه انتشار نسخه‌های چاپی خودشان را متوقف کرده‌اند.
این تعطیلی‌ها در سال 2008 بیش از 39 عنوان روزنامه را در بر می‌گیرد، 109 روزنامه را در سال 2009، و در سال 2010 تاکنون بیش از 18 روزنامه ناپدید شده‌اند. درهمین حال از مارس سال 2007 تاکنون بیش از 35000 هزار شغل در این صنعت از دست رفته است.
این گزارش و نمونه‌های مشابه آن نشان می‌دهند که آینده‌ی مطبوعات چاپی در خطر جدی قرار دارد. درست است که بخشی از این ماجرا به رکود اقتصادی در سال‌های اخیر بر‌می‌گردد اما تغییر ذائقه‌ی مصرف رسانه‌ای خوانندگان از رسانه‌های چاپی به سمت اینترنت را نیز باید به این مسئله اضافه کرد.

• منابع: SFN blog/Paper Cuts

اصول اخلاقی روزنامه‌نگاری آن‌لاین

اصول اخلاقی روزنامه‌نگاری آن‌لاین در نهایت با اصول اخلاقی روزنامه‌نگاری به‌طور عام تفاوتی ندارد. اما جامعه‌ی روزنامه‌نگاران حرفه‌ای یک خط مشی اخلاقی فراگیر را در این‌باره تدوین کرده است که می‌تواند راهنما و کمک همه‌ی نویسندگان‌‌ِ وظیفه‌شناس باشد.این‌جا چند اصل کیفی اساسی وجود دارد که هر نویسنده‌ی متعهدی باید در عمل پایبندی خود را به آن‌ها نشان دهد:

سرقت ادبی ممنوع

تا امروز حتما متوجه شده‌اید که نوشتن کار آسانی نیست. مطمئنا دوست ندارید کسی نتیجه زحمات شما را بردارد و به نام خودش ارائه بدهد.

پس به یک نتیجه‌گیری ساده می‌رسیم: شما هم کارهای دیگران را ندزدید.
اما چه چیزهایی سرقت ادبی هستند؟ شاید شما فقط کپی و پیست کردن کامل یک مقاله یا مطلب را سرقت ادبی در نظر می‌گیرید، اما در واقع موضوع وسیع‌تر است و شامل کپی کردن عکس، گرافیک، ویدیو، و حتی استفاده‌ی انتخاب شده از بخشی بزرگی از یک متن، و نقل آن در صفحه‌ی وب شما هم می‌شود.
در واقع راه درست برای ارجاع دادن به نوشته‌های دیگر وب سایت‌ها استفاده از لینک است.
اگر نگران هستید که صفحه مورد نظری که به آن لینک داده‌اید بعد از مدتی ناپدید شده یا از دسترس خارج شود، به خوانندگان مشخصات ناشر آن صفحه، به همراه تاریخ انتشار مطلب مورد نظر و همچنین خلاصه‌ای از محتوای آن را ارائه کنید. همان‌طور که گزارش‌گران در رسانه‌های چاپی این کار را انجام می‌دهند.
به طور مثال: "در اول تیر ماه روزنامه‌ی شرق گزارش کرد"
وقتی در شک هستید که کدام کار مطمئن‌تر است از هر دو روش استفاده کنید. هیچکس از اطلاعات زیاد ضرر نمی‌کند.

شفافیت، شفافیت، شفافیت

بهتر است بگویید که اطلاعات‌تان را چگونه بدست می‌آورید، و همچنین چه دلایلی باعث شده‌ که به انتشار آن‌ها اقدام کنید. اگر شما با افراد یا گروه‌هایی که درباره‌شان می‌نویسید رابطه‌ای خاص و شخصی دارید، مسئله را برای خوانندگان شرح بدهید. آن‌ها حق دارند بدانند چه چیزهایی شما را تحت تاثیر قرار می‌دهند و همچنین روش گزارش‌ یا نوشته شدن یک ماجرا چگونه بوده است.

از پذیرفتن هدیه و پول برای پوشش خبری پرهیز کنید

یک شیوه‌ی معمول روزنامه‌نگارن برای اجتناب از مشکلات و برخورد سلیقه‌ای با موضوعات، رد کردن هدیه‌ یا پولی است که توسط منابع برای پوشش اخبار پیشنهاد می‌شود.

نویسندگانی که هدیه‌، پول یا حق‌الزحمه‌ای از گروه یا افرادی برای پوشش خبری بپذیرند در واقع خودشان را در معرض این اتهام قرار داده‌اند که کارشان یک‌جور تبلیغات برای آن منبع تلقی شود، چون در کمترین حالت نیز، آن‌ها نویسندگانی به حساب می‌آیند که رابطه‌ی خیلی نزدیکی با این منابع دارند، و کار آن‌ها را صادقانه پوشش می‌دهند. شما می‌توانید از مجادله بپرهیزد و در عین حال نیز مؤدبانه چنین پیشنهادهایی را رد ‌کنید.
بیشتر سازمان‌های خبری به منظور نوشتن یک فیچر (feature) و یا ریویو (review) به روزنامه‌نگاران اجازه حضور در مراسم‌ و رویدادهای رایگان را می‌دهند. در حالی که بیشتر همین سازمان‌ها آن‌ها را از رفتن به میهمانی‌ها بر حذر می‌دارند، یعنی مراسم‌هایی که حضور در آن‌ها شامل بلیط، و اتاق مجانی هتل نیز می‌شود.

ابتدا بررسی کنید و سپس حقیقت را بگویید

فقط چون فلان شخص چنین چیزی گفته است، نمی‌توان حرفی را درست تلقی کرد. با انتشار اطلاعات صحیح به خوانندگان‌تان احترام بگذارید‌. جدی باشید و موضوع را با نویسندگان دیگر بررسی کنید. این بررسی‌ها را حتما قبل از انتشار مطلب انجام دهید.

حقایق را پیدا کنید، فقط بدنبال دلایلی برای تقویت مواضع خودتان نباشید. سعی کنید روش بدست آوردن اطلاعات صحیح را بیاموزید. نه این‌که فقط دور خودتان بچرخید. مطمئن شوید آنچه می‌نویسید در حقیقت بیان و تکرار یک شایعه‌ نباشد.
اگر نوشته‌ی شما درباره‌ی اشخاص است، با تلفن یا ایمیل با آن‌ها تماس بگیرید تا از نظرشان قبل از انتشار مطلب آگاه شوید. اگر موضوع مورد بحث شما مربوط به یک وبلاگ دیگر است به آن مطلب لینک بدهید، از این طریق مشخص می‌شود مسئله‌ای که به آن پرداخته‌اید درباره‌ی آن‌‌هاست، به علاوه خوانندگان نیز با کلیک کردن بر روی آن می‌توانند از مواضع دو طرف ماجرا با خبر شوند.
ممکن است بخواهید یک طنز یا مطایبه بنویسید، اشکالی ندارد، اما مطمئن شوید که خوانندگان متوجه این مسئله هستند و فکر نمی‌کنند که نوشته‌ی شما کلمه به کلمه جدی یا حقیقت است. گول زدن خوانندگان کمکی به بالا رفتن احترام واعتبار شما نزد آن‌ها نخواهد داشت، در حالی که همه، نویسندگان صادق را ترجیح می‌دهند، یعنی نویسندگانی که قابل اطمینان هستند.

رو راست باشید

با خوانندگان خود‌ رو راست باشید و در مورد کارتان تا حد ممکن شفاف. اگر حتی برای لحظه‌ای هم آن‌ها در صداقت یا انگیزه‌ی شما شک کنند اعتبارتان را به خطر انداخته‌اید. پس نگذارید چنین وضعیتی پیش بیاید، پاسخ همه‌ی پرسش‌ها را بدهید، قبل از این‌که آن‌ها سوال کنند.

و بالاخره مهمترین نکته، هرگز از قدرت مطبوعاتی خود برای بدست آوردن نفع شخصی یا آزار دیگران سوء استفاده نکنید.

• منبع